Müşteri Hizmetleri : 0(212) 879 04 71

Blog

01

Kaslarımızın Yapısı ve Çelik Halat Arasındaki Benzerlik

Yazı Detay
01

Tırmanış ve Dağcılıkta Emniyet ve İple İniş Yöntemi

Yazı Detay
01

Halat Bakımında Dikkat Edilmesi Gerekenler

Yazı Detay
01

Sapan Kullanmada Dikkat Edilmesi Gerekenler

Yazı Detay
Blog

HALAT BAKIMI

HA1- Uygun Çalışma Sıcaklığı

1 a) Karbon çeliği tellerden yapılmış çelik tel halatlar için:

Tel halatın çalışma sırasında ulaşabileceği azami sıcaklık dikkate alınmalıdır. Çalışma sıcaklığın düşük tahmin edilmesi tehlikeli durumlara yol açabilir.

Lif özlü veya lif merkezli demetli halatlar en fazla 100°C’ de kullanılabilir.

Çelik özlü ve spiral halatlar (mesela spiral demetli ve kenetli halat) 200°C ye kadar kullanılabilir, ancak kısmi olarak miktarı yüksek sıcaklığa maruz kalma süresi ve tel çapına bağlı olarak yüz taşıma sınırlarının yeniden değerlendirilmesi gerekir. 100°C ve 200°C arasındaki sıcaklıklarda çalışma için mukavemet kaybı %10 olarak kabul edilebilir.

200°C nin üzeri için özel yağlama yağı gerekebilir ve mukavemet kaybını yukarıda belirledikten daha fazla alacak şekilde dikkate almak gerekir. Halat veya makine imalatçısı ile temas edilmelidir. Çalışma sıcaklığı -40°C ye kadar çalışmada, çelik tel halatların mukavemeti olumsuz etkilenmeyecektir ve çalışma yük sınırlarından hiçbir azalma olmaması gerekir: ancak düşük sıcaklıkta halat yağının etkinliğine bağlı olarak, halat performansı azalabilir. Halata bir sonlandırma takıldı ise, Madde A.1.1.2’ye de bakınız.

1 b) Halatın sonlandırma tipine göre sıcaklık değerleri:

Halat için yukarıda belirtilen sınırlara ek olarak, halat imalatçısı ve makine ekipman veya tesis imalatçısı tarafından aksi belirtilmedikçe, aşağıda belirtilen çalışma sıcaklıklarını aşmamalıdır. Alüminyum başlıklı geri dönüş gözlü : 150°C Çelik başlıklı, başlık sıkmalı gözlü : 200°C Kurşun bazlı alaşımlı sokete geçmiş : 80°C Çinko veya çinko bazlı alaşımlı soket : 120°C Reçine ile doldurulmuş soketlerde, soket sistemi tasarımcısının talimatlarına göre yapılır. 2- Halatın doğru açılması ve servise alınması

2 a) Genel

Halatın yerine takılması için, çelik tel halata kullanıcısı tarafından yayınlanan detaylı plana uygun prosedür takip edilmelidir.

2 b) Halat kangal halinde tedarik edildiğinde:

Halat kangalı yere yerleştirilmeli ve toz parçalarını, kum, nem ve zararlı malzemelerle temas etmemesinden emin olacak şekilde düz olarak yuvarlanmalıdır.

2 c) Halat makaraya sarılı olarak tedarik edildiğinde:

Yeterle mukavemeti olan bir mil makaranın deliğinden geçilerek ve makara dönmesine müsaade eden ve yerine takılırken fazla dönmesini engelleyen bir frenleme sistemi olan uygun bir sehpaya yerleştirilmeli.

ÖNEMLİ

Bir tel halat ucunun bir tutucu yardımı ile birbirine bağlanması, yeni halatı, eski halat yardımı ile yerine takmak için kullanılabilecek bir metottur. Tutucunun açık ucu halata emniyetli bir şekilde bir yardımcı elemanla veya alternatif olarak uygun kenetleme ile bağlanmalıdır. İki uç, burulmanın eski halattan yeni halata transferini önlemek için, yeterli mukavemete ve belli bir boyda lif halatla bağlanmalıdır. Alternatif olarak, pilot/taşıyıcı hat olarak, tel halat kullanıldığında, dönmeye mukavemetli tipte veya yeni halatla aynı demet tipinde ve istikametinde olmalıdır. Halat yerine takılırken fırdöndü kullanılmamalıdır.

2 d) Halatın kesilmesi:

Halatı kesmek gerektiğinde, kesme işaretinin her iki tarafına emniyet tutamağı uygulanmalıdır. Demetli halatlarda emniyet tutamağının uzunluğu en az halat çapının iki katı kadar olmalıdır. Ön şekillendirilmeli halatlarda kemsi işaretinin iki tarafına birer adet tutamak genellikle yeterlidir (EN 12385-2). Ön şekillendirilme olmayan halatlar, dönme dirençli halatlar ve dirençli halatlar ve paralel kapalı halatlar için kesme yerinin her iki tarafında en az iki adet tutamak tavsiye edilir. Halatın kesimi için, tercihan yüksek hızlı spiral taş kullanılır. Uygun olarak mekanik veya hidrolik kesme ekipmanları da kullanılabilir, halat ucu kaynak yapılacak veya lehimlenecek ise bu kesme tavsiye edilmez. Kesme esnasında, halattan veya teşkil eden parçalarından çıkan dumandan emin olmalıdır.

Not 1- Bazı özel halatlar, üretim işlemi şartlarındakinden daha yüksek sıcaklıkta ısıtıldığında, özelliğini kaybeden ve toksit duman çıkarabilen sentetik madde ihtiva ederler., Not 2- Karbon çeliği tellerden imal edilmiş ve sevkiyata hazır halatlar sağlık için tehlikeli olarak kabul edilmezler. Takip eden işlemlerde (mesela; kesme, kaynak yapma, taşlama, temizleme) maruz kalan kişileri etkileyebilen maddeler içeren, toz ve duman üretilebilirler. Kesmeden sonra, halat ucunu doğru olarak emniyete almadaki hata, halatta gevşekliğe veya bozulmaya yol açar. Eritme veya inceltmeden oluşan alternatif kesme metodu, tellerin ve demetlerin ayrılmasını önlemek için tasarımlanan bir işlemdir.

2 e) Yeni Halatla “çalışmaya başlama“:

Uygun olduğunda, yeni halatla “çalışmaya başlama“ ekipmanları yavaşça, tercihen düşük yükte birkaç çevrim çalıştırılmalıdır. Bu durum halatın kendini kademeli olarak çalışma şartlarına ayarlanmasını sağlar. Halat “çalışmaya başlama“ da asla tam yükle veya aşırı yükle çalıştırılmamalıdır. Halatın tambur yuvalarına tam oturduğu ve halat da gevşeme olup olmadığı veya tamburda üst üste çapraz binme olup olmadığı kontrol edilmelidir.

Not: Düzensiz sarma kaçınılmaz olarak ciddi yüzey aşınmasına ve halat deformasyonuna sebep olacaktır.

Halatların Yağlanması

Yük altında eğilme ve düzelme esnasında halat telleri arasında bağıl bir hareket oluşur. Benzer bir hareket halattaki kordon ile öz arasında ve halat ile kasnak arasında da görülür. Halat telleri arasındaki sürtünmeyi ve tel paslanmasını azaltmak üzere çelik teller, kordonlar ve halatlar sık sık yağlanmalıdır. Halatın iyi bir tarzda yağlanmasının halat ömrü üzerinde de büyük bir etkisi vardır [7-9]. Halatın iç yağlaması halat ömrünü özellikle etkilemektedir. Bu nedenle yapım sırasında elyaf özün yağlama yağı veya vazelin ile emdirilmiş olması gerekir. Zira işletme sırasında halatın içinin yağlanması zordur. Aynı nedenle kordon telleri de yapım sırasında gresle iyice yağlanmalıdır. Böylece işletme esnasında kordonlar basınç altında halat yüzeyine doğru yağ verirler. Elyaf özasla yağsız bırakılmamalıdır. Uzun süre yağsız bırakıldığında öz özelliğini kaybeder ve kordonları daha fazla destekleyemez. İç yağlayıcının halatın işletme ömrü boyunca halatı pasa ve aşınmaya karşı koruması nadirdir. Bu nedenle zaman zaman halatın yağlanması önerilir. Eğer halat yüzeyinde ince gres filmi varsa, yağlamaya gerek yoktur. Yeterli miktarda yağlamayı sağlamak zordur, bu miktar tahrik kabiliyetine ve halat düzenine göre değişir. Bu nedenle asansör halatı imalatçısı en kötü hali göz önüne alarak, az seviyede yağlayıcı uygulamalıdır. Sonradan fazla yağlayıcı uzaklaştırmak kolay bir işlem değildir. Yeni alınan halatlara imalat sırasında yapılan yağlama, depolama ve çalışmanın ilk zamanlarında yeterli olabilir ancak daha sonraki zamanlar için halat imalatçısı, halat ve özü yeterli miktarda ve kaliteli biçimde yağlamalıdır. Devamlı ve yeterli bir yağlamayı sağlamak için uygun yağ ve gres periyodik olarak uygulanması gerekir. Yetersiz yağlama halatta korozyona neden olabilir. Yağlama halat tellerinin birbiri üzerinde muntazam hareketini sağlayacağından yorulma dayanımı da artar. Aşınma bölgeleri de etkili bir yağlama ile azaltılabilir. Düzenli ve devamlı kullanılmayan halatlar havanın tesiriyle yağlama kendini özelliğini yitirirler ve nemlenme ile elyaf öz ile teller bozulur. Yetersiz yağlamanın halatta sebep olduğu sorunlar : • Malzeme kaybına sebep olan korozyon ve pitting teşekkülü • Tellerin aşırı korozyondan gevşemesi ve mukavemetinin azalması • Kasnak sürtünmesinden oluşan halat dış katlarındaki tellerin aşınması • Halat eğilmesi sırasında halat tellerinin birbirine sürtünmesinden oluşan halat iç kat tellerinin aşınması • Pitting oluşmasıyla iç tellerde çentik oluşumu.

Halat Yağları

Halatlarının yağlanmasında kullanılan halat yağları, kimyasal bakımdan nötr yağlardır. Yağlama yağı ve vazelin elyaf özün katranlanmasına oranla daha iyi sonuçlar verir. İşletmedeki halat, asitsiz ve iyi tutan gresle yağlanmalıdır. Adi Stauffer gresi vekullanılmış karter yağı yağlamada kullanılmamalıdır. Bu yağlarda halatı aşındırıcı parçacıklar ve asit mevcuttur. Yağlayıcı içinde molibden sülfür gibi katı maddeler de bulunmamalıdır. Halat içi yağlamanın yenilenmesi gerektiğinde kolloid grafitli ince sıvı yağlar tercih edilmelidir. Yağlarda bitumen ve hidrokarbon bulunmalıdır. Sık kullanılan halat yağlarından başlıcaları şunlardır :

Gargoyle Viscolite Nr. 5

Shell Gres F12

Gazolin Sinit 1

Brilube 40 (kayma önleyici)

Etkili yağlama sadece çıplak metal temas halinde olacağından, yağlayıcı uygulanmadan önce halat kuru ve temiz olmalıdır. Nemli halat yağlanmasından kaçınılmalıdır. Aksi durumlarda yağlayıcı akar ve nem içeri sızarak korozyona sebep olunur. Halat yüzeyinde sert gres veya pislikler fırçalanmalı ve viskozitesi az ılık bir yağ ile yıkanmalı, yağın halat içine sızmasına imkan tanınmamalıdır [7-9]. Çelik tel halatlara periyodik uygulanan dıştan yağlama, asansör tesisine bağlıdır ve değişik yöntemlerle yağlama sağlanır. Uygun yöntem yağın viskozitesine, kullanılan halat boyuna ve diğer etkenlere göre seçilir. Bu yöntemlerden bazıları ise şunlardır:

• Hafif yağlar, fırçalama yöntemiyle, halatın yağ banyosundan geçirilmesiyle, kısa halatlarda ise spreyle püskürtülerek uygulanır. Yağın halat içine iyice nüfus edebilmesi için bir kasnak üzerinden geçtiği yerde yağlama yapılmalıdır.

• Orta ağır ve ağır yoğunluktaki yağlayıcılar, bir fırça ile sıcak uygulanmalı veya yağlayıcı bulunan deri eldivenden halat geçirilmelidir. Ayrıca hava basıncı uygulayarak da yağlama yapılabilir. Ancak kullanılan havanın korozyona sebep olmaması için kuru olması gerekir.

• ABD'de keçe tamponlu fitilli yağlama teçhizatı kullanılmaktadır. Bu yöntemde çok fazla yağın halat üstünde kalması ve yetersiz tahrik sorunu çözülmüştür. Halatların aşırı yağlanmasını gidermek için Avrupa'da uygulanan en yaygın yöntem : çok ince kuartz kumu (pudra) ele takılan aşınma eldiveni ile huniden halata yukarıdan dökülür ve el ile yayılır. Pudra yağı emdiğinde kurur ve halat üstünden dökülür. Geride kalan yağlanmış pudra ise tel fırça ile alınır. Tahrik kasnağı da istenirse solvent ile temizlenebilir.